Nominały franka szwajcarskiego CHF
Frank szwajcarski, będący oficjalną walutą Szwajcarii i Liechtensteinu, to jedna z najbardziej rozpoznawalnych i stabilnych walut świata, a jego nominały – zarówno banknoty, jak i monety – charakteryzują się nie tylko bogatą historią, ale także wyjątkowym designem i nowatorskimi rozwiązaniami technologicznymi. System monetarny Konfederacji Szwajcarskiej opiera się na podziale franka na sto mniejszych jednostek, które w zależności od regionu językowego nazywane są centymami, rappenami, centesimi lub rapami. W codziennym obiegu znajdują się zarówno banknoty o zróżnicowanych nominałach, jak i monety o wartościach od pięciu centymów do pięciu franków, a każdy z tych środków płatniczych ma swoją unikalną specyfikę i ciekawostki z nimi związane, które odzwierciedlają szwajcarską dbałość o detal i przywiązanie do tradycji przy jednoczesnym otwarciu na nowoczesność.
Obecnie prawnym środkiem płatniczym w Szwajcarii są banknoty należące do dziewiątej serii, które były stopniowo wprowadzane do obiegu w latach 2016–2019, zastępując poprzednią, ósmą serię. Ta seria banknotów jest wyjątkowa nie tylko ze względu na zaawansowane zabezpieczenia, które czynią je jednymi z najbezpieczniejszych na świecie, ale również z uwagi na swój artystyczny wyraz i nowatorską formę. Autorką projektu jest Manuela Pfrunder, a banknoty drukowane są w orientacji pionowej, co jest ewenementem na skalę światową i czyni je łatwo rozpoznawalnymi wśród innych walut. Motywem przewodnim dziewiątej serii jest różnorodność Szwajcarii, a każdy nominał poświęcono innej cesze charakteryzującej ten kraj, takiej jak czas, światło, wiatr, woda, materia czy język, co nadaje im głęboki, symboliczny wymiar i czyni z nich nie tylko środek płatniczy, ale także małe dzieła sztuki.
Banknot o najmniejszym nominale, dziesięciofrankowy, utrzymany jest w żółtej kolorystyce i został wprowadzony do obiegu w październiku 2017 roku. Jego motywem przewodnim jest czas, który ma symbolizować talent organizacyjny Szwajcarów i ich precyzję, kojarzoną choćby z przemysłem zegarmistrzowskim. Na awersie przedstawiono dłoń i kulę ziemską, a tło wypełniają tarcze zegarów, natomiast na rewersie znajduje się mapa z siecią kolejową oraz tunelem św. Gottharda, a także widok kuli ziemskiej z granicami stref czasowych. Co ciekawe, ten właśnie banknot został uznany przez Międzynarodowe Towarzystwo Banknotów za najpiękniejszy banknot świata w 2017 roku, co potwierdza wysoki poziom szwajcarskiej sztuki graficznej i projektowej. Nieco wyższy nominał, dwudziestofrankowy, o dominującej barwie czerwonej, trafił do obiegu w maju 2017 roku, a jego motywem przewodnim jest światło, które ma odzwierciedlać szwajcarską kreatywność i innowacyjność. Awers zdobi ręka trzymająca pryzmat rozszczepiający światło, a także konstelacje gwiazd i geometryczne ornamenty, podczas gdy rewers przedstawia motyle oraz scenę z festiwalu filmowego w Locarno, gdzie światło odgrywa kluczową rolę w sztuce filmowej.
Pierwszym banknotem nowej serii, który pojawił się w obiegu w kwietniu 2016 roku, był pięćdziesięciofrankowy nominał w kolorze zielonym, poświęcony wiatrowi symbolizującemu bogactwo doświadczeń, jakie oferuje Szwajcaria zarówno mieszkańcom, jak i turystom. Na awersie widnieje dłoń z dmuchawcem, którego nasiona są rozsiewane przez wiatr, co stanowi piękną metaforę otwartości i różnorodności. Rewers przedstawia górzysty krajobraz Alp z paralotnią i strzałkami symbolizującymi ruch mas powietrza, co podkreśla związek Szwajcarów z przyrodą i górskimi sportami. Stufrankowy banknot o niebieskiej tonacji, wprowadzony we wrześniu 2019 roku jako ostatni z tej serii, poświęcony jest wodzie i podkreśla humanitarne tradycje Szwajcarii, która od wieków angażuje się w pomoc humanitarną na całym świecie. Awers przedstawia dłonie z wodą, a rewers ukazuje kanał irygacyjny, nawiązując do odwiecznego ludzkiego wyzwania, jakim jest dostęp do czystej wody i zarządzanie tym zasobem. Dwieściefrankowy nominał w brązowym kolorze, który wszedł do obiegu w sierpniu 2018 roku, poświęcony jest tematyce naukowej i materialnej, a jego motywem jest materia demonstrująca szwajcarskie osiągnięcia w dziedzinie nauki i know-how. W odróżnieniu od poprzednich serii nie przedstawia konkretnych postaci historycznych, a raczej abstrakcyjne pojęcia związane z fizyką i chemią, co podkreśla nowoczesne podejście do projektowania.
Najwyższym nominalnie banknotem szwajcarskim i jednocześnie jednym z najwyżej denominowanych banknotów na świecie jest tysiącfrankowy nominał w kolorze purpurowym, wprowadzony w marcu 2019 roku. Jego motywem przewodnim jest język i komunikacja, co ma ogromne znaczenie w wielojęzycznym kraju, jakim jest Szwajcaria. Awers przedstawia kulę ziemską i uścisk dłoni, symbolizujące międzynarodową łączność i otwartość na świat, natomiast na rewersie umieszczono panoramę sali parlamentu szwajcarskiego w Bernie oraz litery międzynarodowego alfabetu fonetycznego, co podkreśla wielojęzyczność i komunikatywność Szwajcarów oraz ich umiejętność dialogu i kompromisu, będącą fundamentem demokracji bezpośredniej. Warto wiedzieć, że poprzednie serie banknotów, w tym ósma seria z lat dziewięćdziesiątych XX wieku, przedstawiająca wybitne postacie takie jak Le Corbusier, czy jeszcze starsza szósta seria emitowana w latach siedemdziesiątych, z wizerunkami Leonharda Eulera czy Konrada Gessnera, zostały wycofane z obiegu, ale wciąż podlegają one bezterminowej wymianie na nowe banknoty w Narodowym Banku Szwajcarii, co świadczy o szacunku dla posiadaczy pieniędzy i stabilności systemu finansowego.
System monetarny Szwajcarii obejmuje nominały od pięciu centymów do pięciu franków, a monety bite przez mennicę Swissmint charakteryzują się wysoką jakością wykonania i trwałością, często służąc przez dziesięciolecia. Najdrobniejszą monetą w obiegu jest pięciocentymówka, wykonana ze stopu aluminium, miedzi i niklu, która mimo niewielkiej wartości nominalnej ma ciekawą historię, ponieważ w 2006 roku rozważano jej wycofanie ze względu na fakt, że koszt jej produkcji przewyższa jej wartość, jednak ostatecznie zdecydowano o pozostawieniu jej w obiegu ze względów kulturowych i praktycznych, gdyż wiele cen w Szwajcarii wciąż kończy się na pięć. Nieco większe nominały to dziesięciocentymówka, której wzór pozostaje praktycznie niezmieniony od 1879 roku, co jest ewenementem na skalę światową i świadczy o szwajcarskim konserwatyzmie i przywiązaniu do tradycji, oraz dwudziestocentymówka, będąca największą z monet zdawkowych.
Wśród monet frankowych szczególne miejsce zajmują półfrankówka, jednofrankówka i dwufrankówka, które do 1967 roku bite były w srebrze, a obecnie wykonywane są z miedzioniklu, co obniżyło ich wartość kruszcową, ale nie zmieniło ich powszechnego zastosowania w codziennych transakcjach. Najcenniejszą i największą monetą obiegową w Szwajcarii jest pięciofrankówka, mająca średnicę ponad trzydziestu jeden milimetrów i wagę przekraczającą trzynaście gramów. Na jej krawędzi widnieje łaciński napis Dominus Providebit, co oznacza Pan zapewni i jest historycznym odniesieniem do dawnych monet berneńskich, podkreślającym głębokie zakorzenienie tradycji chrześcijańskich w szwajcarskiej kulturze i mennictwie. W latach 1850-1931 moneta ta była jeszcze większa i ważyła aż dwadzieścia pięć gramów, ponieważ była bita ze srebra i jej wartość odpowiadała wartości kruszcu, co czyniło ją prawdziwym skarbem w portfelach ówczesnych Szwajcarów. Frank szwajcarski, ze swoimi zróżnicowanymi nominałami, od najdrobniejszego pięciocentymowego rappena po potężny banknot tysiącfrankowy, stanowi fascynujący przedmiot nie tylko dla ekonomistów, ale także dla kolekcjonerów i historyków, a jego stabilność, unikalny design i bogata historia sprawiają, że jest to waluta wyjątkowa na światowych rynkach finansowych, ciesząca się niezmiennym zaufaniem inwestorów i zwykłych użytkowników.
ZOBACZ RÓWNIEŻ: